Trong thế giới chăm sóc xe (detailing), bề mặt sơn không chỉ là tấm áo choàng thẩm mỹ mà còn là một "cuốn bệnh án" ghi lại những tác động từ môi trường và quá trình bảo dưỡng. Tiếp theo Phần 1, dưới đây là danh sách tổng hợp những khuyết điểm sơn xe phổ biến nhất và cách các chuyên gia đối phó với chúng.
Đây là tàn tích của các khoáng chất bám lại sau khi nước bay hơi, thường là dấu hiệu cho thấy bề mặt xe đã tiếp xúc với "nước cứng". Khi nước đọng trên một chiếc xe bẩn, nó sẽ hòa tan và nhốt giữ bụi bặm. Nước bốc hơi, để lại những vệt ố bám trên bề mặt rỗ liti của lớp sơn.
Ở cấp độ này, đốm nước đã "cắn" một phần qua bề mặt lớp bóng (clear coat), tạo ra hiện tượng ăn mòn nhẹ (etching). Chúng được xếp vào nhóm khuyết điểm dưới bề mặt sơn. Vết ăn mòn trông giống như những miệng núi lửa nhỏ chìm tinh tế dưới lớp sơn trong suốt.
Cấp độ tồi tệ nhất. Chúng đã thực sự ăn sâu và gây tổn thương cấu trúc sơn hoặc lớp nền bên dưới. Mức độ tàn phá bị chi phối bởi nhiều yếu tố:
Đây là những cặn khoáng đột ngột "hiện hồn" trở lại vài giờ hoặc vài ngày sau khi bạn đã đánh bóng hiệu chỉnh sơn hoặc vừa phủ Ceramic.
Nhựa đường là khuyết điểm bề mặt sinh ra khi các tạp chất hóa lỏng văng từ lốp lên sơn. Về bản chất, đây là hỗn hợp của hydrocarbon (từ khí thải) hòa quyện cùng mạt cao su lốp xe cọ xát trên mặt đường. Chúng thường bám thành từng mảng ở ốp hông dưới hoặc phía sau vòm bánh xe.
Mùa hè với mức nhiệt trên 30°C là thời điểm vàng để nhựa đường tan chảy và bám vào xe.
Cách khắc phục: Sử dụng dung môi tẩy nhựa đường (Tar remover) để làm mềm và hòa tan. Ở mức độ nhẹ, đất sét nhân tạo (Clay bar) cũng có thể xử lý được. Nhựa đường thường không phá sơn ngay, nhưng nếu để "nướng" trên xe quá lâu, nó sẽ để lại hậu quả.
Đây là tình trạng cấu trúc sơn bị phình to do tiếp xúc với nhiệt độ quá mức. Việc tăng thể tích này vô tình giấu đi các vết xước và khuyết điểm bên dưới, đánh lừa thị giác của detailer trong quá trình thi công.
Nguyên nhân chính: Do kỹ thuật đánh bóng (buffing) ép nhiệt quá tay hoặc sử dụng hóa chất gây nở sơn.
Bụi bẩn, phấn hoa, bụi sắt công nghiệp, hay mạt phanh... tất cả những thứ trôi nổi trong không khí đều có thể bám chặt vào sơn nếu bạn lười rửa xe (lý tưởng là 1 tuần/lần). Cách nhận biết: Dùng một chiếc túi nilon mỏng trùm vào tay và vuốt nhẹ lên mặt sơn sau khi rửa. Nếu bề mặt phát ra tiếng sột soạt và có độ gợn, xe bạn đã bị nhiễm tạp chất. Cách khắc phục: Dùng đất sét (Clay bar) kết hợp dung dịch bôi trơn để "nhổ" chúng ra khỏi bề mặt.
Nhựa cây bám trên xe sẽ đông cứng lại như một hạt nhựa dẻo dai. Nếu bị phơi nắng quá lâu, nhựa cây sẽ hóa sừng, gây ố màu sơn vĩnh viễn hoặc tạo ra các rỗ ăn mòn.
Đừng đùa với xác côn trùng! Chút tàn tích này chứa các protein có tính axit cực mạnh, sẵn sàng ăn mòn sâu vào bề mặt sơn nếu không được dọn dẹp khẩn cấp. Kích thước bọ càng lớn, lượng protein axit càng nhiều.
Sự kết hợp giữa tia UV khắc nghiệt và môi trường làm lớp sơn mất đi độ trong, trở nên xỉn màu, thậm chí trắng dã và sần sùi như phấn. Tuy UV chiếu lên bề mặt, nhưng tình trạng này được xếp vào khuyết điểm dưới bề mặt vì bạn bắt buộc phải dùng máy đánh bóng để mài đi lớp sơn "chết" đó.
Đỉnh điểm của sự tàn phá: lớp sơn bóng trong suốt bị vô hiệu hóa hoàn toàn bởi tia UV, hóa chất hoặc quá trình oxy hóa. Nó bắt đầu bằng những mảng màu trắng đục mờ nhân ảnh trên mui xe, nóc xe, sau đó nứt nẻ và bong tróc từng mảng như da rắn lột.
Sơn xuất hiện hàng loạt các vết nứt nhỏ li ti đan xen nhau như mạng nhện hoặc vết chân chim. Đối với hệ sơn hiện đại, rạn sơn thường là "chứng thư" cho một quá trình sơn dặm lại rẻ tiền, cẩu thả, hoặc sử dụng vật tư kém chất lượng.
Thế giới khuyết điểm sơn xe giống như những cú ném bóng xoáy, liên tục thử thách tay nghề của các detailer. Danh sách trên đã bao quát đến 90% các "căn bệnh" phổ biến nhất mà bạn có thể gặp trên đường. Một số lỗi kỹ thuật phun sơn khác như chảy sơn (paint runs), mắt cá (fisheyes) hay rút sơn (shrinkage) tuy quan trọng nhưng ít gặp hơn đối với mảng detailing bảo dưỡng thông thường nên không được đề cập chi tiết ở đây.
Hy vọng cẩm nang này sẽ là tài liệu gối đầu giường giá trị cho cộng đồng auto detailing cũng như những ai yêu thích việc chăm sóc xế cưng tại Việt Nam!
